มาตรฐานสายพันธุ์อากิตะ อินุ ตามฉบับ AKIHO

บทนำ

มาตรฐานสายพันธุ์อากิตะ อินุ (秋田犬) ฉบับนี้ จัดทำขึ้นโดยอ้างอิงจาก มาตรฐานหลักของสมาคมอนุรักษ์สายพันธุ์อากิตะ อินุ แห่งประเทศญี่ปุ่น (Akita Inu Hozonkai — 秋田犬保存会) ซึ่งเป็นองค์กรหลักที่ดูแลและกำหนดมาตรฐานของอากิตะ อินุ ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๗๐ (ค.ศ. ๑๙๒๗) และเอกสารมาตรฐานฉบับปัจจุบัน (ฉบับปรับปรุงครั้งที่ ๔) ตีพิมพ์เมื่อ พ.ศ. ๒๕๔๘ (ค.ศ. ๒๐๐๕)

อากิตะ อินุ ได้รับการจดทะเบียนเป็น สมบัติทางธรรมชาติของประเทศญี่ปุ่น (天然記念物) เมื่อ พ.ศ. ๒๔๗๔ (ค.ศ. ๑๙๓๑) และมีฐานะเป็นสายพันธุ์ที่ต้องได้รับการอนุรักษ์ในรูปแบบที่ใกล้เคียงกับลักษณะดั้งเดิมมากที่สุด

มาตรฐาน AKIHO นี้แตกต่างจากมาตรฐานของสหพันธ์สุนัขสากล (FCI) และของสมาคมต่าง ๆ ในประเทศตะวันตก โดยให้ความสำคัญแก่ จิตวิญญาณภายใน ของสุนัขควบคู่ไปกับลักษณะทางกายภาพ

---

ลักษณะทั่วไป (Hyoujun — 標準)

อากิตะ อินุ เป็นสุนัขขนาดใหญ่ โครงสร้างแข็งแรง สง่างาม สมส่วน เป็นพันธุ์ในกลุ่ม สปิตซ์ (Spitz-type) อันมีถิ่นกำเนิดในจังหวัดอากิตะทางภาคเหนือของเกาะฮอนชู ประเทศญี่ปุ่น เดิมใช้สำหรับล่าสัตว์ใหญ่ เช่น หมีและกวาง รวมถึงเป็นสุนัขเฝ้ายามและเพื่อนของซามูไร

ลักษณะเด่นที่กำหนดเอกลักษณ์ของสายพันธุ์ประกอบด้วย ศีรษะกว้างสมส่วน, ขนสามชั้น (triple coat), หางม้วนแน่นอยู่เหนือหลัง และ บุคลิกภาพที่สุขุมและน่าเกรงขาม

---

จิตวิญญาณและบุคลิกภาพ

มาตรฐาน AKIHO ระบุคุณลักษณะทางจิตใจของอากิตะ อินุ ที่ดี ผ่านคำสำคัญสามคำ ดังนี้

Kan-i (悍威) — ความองอาจอันน่าเกรงขาม

ประกอบด้วยสองอักขระ คือ 悍 (kan) หมายถึง ความกล้าหาญและความไร้ซึ่งความกลัว และ 威 (i) หมายถึง พลานุภาพและอำนาจ เมื่อรวมเข้าด้วยกัน หมายถึง ความกล้าหาญที่ประกอบด้วยบารมี อันแตกต่างจากความก้าวร้าวรุนแรงโดยสิ้นเชิง

Kan-i แสดงออกผ่านอิริยาบทดังต่อไปนี้

• แววตา สงบนิ่ง แฝงด้วยพลังภายใน ไร้ความวิตกกังวล มิใช่แววตาดุร้ายเกรี้ยวกราด
• ท่ายืน สี่ขามั่นคง น้ำหนักกระจายเสมอกัน อกผาย ไหล่กระชับ คอตั้งสง่า
• Kihaku (気迫) พลังกดดันที่แผ่ออกจากตัวสุนัข ดุจดั่งพลังที่พร้อมจะระเบิดออกในยามจำเป็น แต่เลือกที่จะสงบในยามปกติ

Ryōsei (良性) — ความซื่อสัตย์อันดี

หมายถึง ความจงรักภักดี ความเชื่อฟัง และความเป็นมิตรต่อสมาชิกในครอบครัว อากิตะ อินุ ที่ดีจะต้องสามารถอยู่ร่วมกับคนได้อย่างกลมกลืน เคารพต่อผู้นำ และปกป้องสมาชิกในบ้านได้เมื่อมีภัยคุกคาม

Soboku (素朴) — ความเรียบง่ายและสง่างามตามธรรมชาติ

หมายถึง ความงามที่ไม่ปรุงแต่ง ความสง่างามที่เกิดจากธรรมชาติของสายพันธุ์ มิใช่จากการตกแต่งภายนอก เป็นความงามที่สะท้อนถึงรากเหง้าของสุนัขญี่ปุ่นโบราณ

Shibu-mi (渋味) — เสน่ห์แห่งความสุขุม

แนวคิดเสริมที่อธิบายเสน่ห์ของอากิตะ อินุ ที่มาจากความเรียบง่าย ลึก และไม่ฉาบฉวย เป็นเสน่ห์ที่ต้องสัมผัสด้วยใจ เห็นได้ผ่านท่าทีโดยรวมของสุนัข

---

สัดส่วนและขนาด

ตัวผู้

• ความสูงที่หัวไหล่ (kikoubu, 鬐甲部) ระหว่าง ๖๔ ถึง ๗๐ เซนติเมตร (๒๕ – ๒๗.๕ นิ้ว)
• น้ำหนักประมาณ ๓๐ – ๓๕ กิโลกรัม

ตัวเมีย

• ความสูงที่หัวไหล่ ระหว่าง ๕๘ ถึง ๖๔ เซนติเมตร (๒๒.๕ – ๒๕ นิ้ว)
• น้ำหนักประมาณ ๒๕ – ๓๐ กิโลกรัม

ขนาดที่นิยมที่สุดอยู่ตรงกึ่งกลางของช่วงที่กำหนด

อัตราส่วนความยาวลำตัวต่อความสูง

• ตัวผู้ ๑๑ : ๑๐
• ตัวเมีย มีลำตัวที่ยาวกว่าตัวผู้เล็กน้อย

---

ศีรษะ

ศีรษะของอากิตะ อินุ ที่ดีจะต้องมีรูปทรงที่ เมื่อมองจากด้านหน้าจะเต็มดุจดั่งวงกลม อันเกิดจากความเต็มของแก้ม ขนที่หนาแน่นบริเวณแก้มและคอ และโครงสร้างกระดูกที่กว้างพอเหมาะ

• กะโหลก กว้าง เต็ม สมส่วนกับลำตัว
• มุมหยุด (stop) ชัดเจนแต่ไม่ลึกเกินไป
• จมูก ดำสนิท (ในสีอ่อนอาจมีสีจางได้บ้าง แต่ดำสนิทคือมาตรฐานที่นิยม)
• ดวงตา เล็ก รูปสามเหลี่ยม สีน้ำตาลเข้ม วางอยู่ในตำแหน่งที่ลึกพอประมาณ
• หู เล็ก รูปสามเหลี่ยม ตั้งตรง เอียงไปข้างหน้าเล็กน้อย วางขนานกับเส้นคอ
• ปาก แข็งแรง ฟันสบกันแบบกรรไกร (scissor bite)

---

คอและลำตัว

• คอ หนา แข็งแรง ไม่มีเหนียงห้อย ตั้งสง่า
• หลัง ตรง แข็งแรง ไม่หย่อน
• อก ลึก กว้างพอเหมาะ ซี่โครงโค้งแต่ไม่กลม
• ท้อง เก็บขึ้นเล็กน้อย ไม่ปล้องหรือหย่อน

---

หาง

หางเป็นเอกลักษณ์เฉพาะของสายพันธุ์

• โคนหางตั้งสูง หนา แข็งแรง
• ขนหางยาวกว่าขนตามลำตัว
• ม้วนแน่นเหนือหลัง รูปแบบที่อุดมคติคือ ม้วนเป็นวงกลมเกือบครบรอบ
• ขนาดของม้วนหางต้องสมส่วนกับขนาดศีรษะ

---

ขน (Sanjuu-mou — 三重毛)

อากิตะ อินุ มีขนสามชั้น (triple coat) อันเป็นเอกลักษณ์

• ชั้นนอก (guard hair) ขนหยาบ ตรง ตั้งห่างจากลำตัว
• ชั้นกลาง (undercoat ชั้นที่หนึ่ง) หนาและนุ่ม โดยทั่วไปมีสีตรงกับขนชั้นนอก
• ชั้นใน (undercoat ชั้นที่สอง) หนาแน่นและคล้ายขนแกะ มักมีสีต่างจากขนชั้นนอก

บริเวณที่ขนยาวกว่าส่วนอื่น ได้แก่ บริเวณหัวไหล่ (kikoubu) สะโพก และหาง

---

สีที่ AKIHO ให้การรับรอง

Aka (赤) — สีแดง

สีน้ำตาลแดงสด พร้อมขนชั้นในสีอ่อน (urajiro — 裏白) บริเวณแก้ม ใต้คาง ลำคอ อก ท้อง และด้านในของขา

Tora (虎) — ลายเสือ

ขนพื้นซ้อนทับด้วยลายดำในลักษณะลายเสือ แบ่งเป็นสามแบบย่อย ดังนี้

• Akatora (赤虎) — พื้นสีแดงพร้อมลายดำ
• Kurotora (黒虎) — พื้นสีดำเข้มพร้อมลายเทาน้ำตาล
• Shimofuri (霜降) — ลายดอกเกลือ ขนแต่ละเส้นมีดำขาวสลับ ให้ผลเป็นโทนสีเงิน

Shiro (白) — สีขาว

ขาวสนิททั้งตัว จมูกควรมีสีดำ

Goma (胡麻) — สีงา

ลายเสือรูปแบบพิเศษที่มีประกายเงิน ค่อนข้างหายาก

ในมาตรฐานฉบับ พ.ศ. ๒๕๔๘ ได้ลดจำนวนสีที่รับรองจาก ๖ สี (ตามฉบับเก่า) มาเหลือเพียง ๔ สีดังกล่าวข้างต้น

---

การเคลื่อนไหว

อากิตะ อินุ ที่ดีจะเคลื่อนไหวด้วยท่าทาง มั่นคง สง่างาม ไม่กระโดดสะดุด หลังตรง ไม่โยก ขาทั้งสี่เคลื่อนเป็นเส้นตรงเมื่อมองจากด้านหน้าและด้านหลัง การก้าวเดินกว้างพอประมาณ แสดงถึงพลังที่สำรองไว้

---

ข้อบกพร่อง

ข้อบกพร่องที่ทำให้ตัดสิทธิ์ (Disqualifying Faults)

• หูพับหรือตก
• หางไม่ม้วน หรือม้วนไม่ครบ
• ปากใต้ (undershot) หรือปากบน (overshot) ที่ผิดมาตรฐานอย่างชัดเจน
• สีที่ไม่อยู่ในกลุ่มที่ AKIHO รับรอง

ข้อบกพร่องร้ายแรง (Serious Faults)

• ขาดความสมส่วน — ผอมเกินไป สูงเกินไป หรือต่ำเกินไป
• ขนนุ่มยาวเกินมาตรฐาน (long coat — ฝ่ายญี่ปุ่นถือเป็น disqualifying ในการประกวดของ AKIHO)
• ขาดจิตวิญญาณ Kan-i หรือ Ryōsei

---

คำอธิบายเพิ่มเติม: ความต่างจากมาตรฐาน FCI / Western

มาตรฐาน AKIHO มุ่งเน้นการอนุรักษ์ลักษณะของสุนัขญี่ปุ่นดั้งเดิม ในขณะที่มาตรฐาน FCI ของสหพันธ์สุนัขสากล (และ Akita ฉบับอเมริกัน) มักให้ความสำคัญกับลักษณะทางกายภาพมากกว่าจิตวิญญาณ ผลที่ตามมาคือ

• กรรมการ AKIHO ในงานประกวด Honbuten (本部展) จะพิจารณาทั้ง Kan-i, Ryōsei, Soboku ควบคู่กับมาตรฐานทางกายภาพ
• รางวัลสูงสุดของ AKIHO คือ Meiyoshō (名誉賞 — Award of Honor) ซึ่งมอบให้แก่สุนัขที่บรรลุมาตรฐานสมบูรณ์ทั้งในด้านกายภาพและจิตวิญญาณ

---

คำอ้างอิง

• Akita Inu Hozonkai (秋田犬保存会). Akita Inu Hyoujun (อากิตะ อินุ มาตรฐาน), ฉบับปรับปรุงครั้งที่ ๔, พ.ศ. ๒๕๔๘
• Japanese Akitainu Club of America (JACA), Japanese Akita Standards
• Akita Inu Hozonkai Europe, AKIHO Akita Inu Breed Standard
• Royal Kennel Club (UK), Japanese Akita Inu Breed Standard
• Nihon Ken Hozonkai (NIPPO), Standard of the Nihon Ken

— จัดทำโดย Tamahagane Garden เพื่อการอ้างอิงและการศึกษา